SALSA

İspanyolca’da kelime anlamı olarak baharatlı ve acı bir "Sos" anlamına gelen Salsa, herhangi bir rutine bağlı kalmaksızın, doğaçlama olarak yapılan bir "serbest stil" danstır. Bu özelliğinden dolayı da, salsanın orijinal türü diye bir şeyden bahsetmek olanaksızdır. Kolombiya Cali sokaklarında dans eden insanlar, Küba Havana'nın klüplerinde dans edenlerden farklı bir şekilde dans ederler. Aynı şekilde Miami'de yaşayan Kübalılar, Küba'da yaşayan Kübalılar'dan farklı bir şekilde dans ederler. Dünyanın her yerindeki dansçılar Salsa müziğini kendilerince yorumlar ve kendi stillerini yaratırlar. Denebilir ki, dünyada belki de salsa yapan kişi sayısı kadar stili vardır. Salsayı bugün bildiğimiz farklı ve figür zenginliğine sahip bir dans yapan şey zaten gelişiminde çok büyük bir oranda yaratıcılığın kullanılmasıdır.
Buna karşın, aynen bir dilin lehçeleri olması gibi, dünyanın belirli bölgelerine belirgin olarak diğerlerinden ayrılan salsa stilleri vardır. Her birinin ayak figürleri ve dönüş özellikleri birbirinden farklılık gösteren bu stiller aynı dansı farklı yaklaşımları, farklı felsefeleri, farklı modaları olarak kabul edilebilir. Bunlardan en çok bilinenleri "Los Angeles (LA) Stili", "New York Stili", "Küba Stili" ve "Miami (Casino) Stili"dir. Her stil aynı salsa ritmini ayrı bir şekilde yorumlar ve etkileyici bir sanatsal yaratıcılık içerir.

LOS ANGELES (LA) STİLİ SALSA

Yapılan salsa yarışmaları ve festivallerine bakılırsa, dünya üzerinde en fazla uygulayıcısı bulunan salsa stili Hollywoodvari parlak gece eğlencelerinde ortaya çıkan Los Angeles stilidir demek pek de yanlış olmaz. Temel adım olarak paralel sistem mambo adımını kullanan LA stili, jazz dans, swing ve salon danslarından izler taşır. Bu stil erkeğin bayanı çizgisel bir hareketle vücudunun yanında geçirmesi için yönlendirdiği "Cross Body Lead" hareketleri üzerine kuruludur. Bayanın sürekli düz bir çizgi takip ettiği, erkeğin bunu sağlamak için bu çizginin bazen üzerinde bazen dışında yer alması, bu stili diğerlerinden ayıran en önemli öğelerdendir. LA stili bu özelliği ile bayanı ön plana çıkaran bir türdür.
1-ON-1 diye adlandırılan; yani başlangıç adımı olarak müzikteki bir barın birinci vurusunu kullanan LA stili salsa, bu özelliği ile çok sayıda yatırma, dönüş, düşüş gibi akrobatik hareketler ile keskin başlangıç ve bitişleri mümkün kılar. İzleyenlerin başını döndüren bu seksi ve etkileyici hareketler, özellikle gösteriler için bu stili çok elverişli hale getirir. Küba stiline has olan karmaşık kol hareketleri LA stilinde baskın değildir.
LA stili salsa, içinde barındırdığı "shine" adı verilen karmaşık ayak figürleri ve şık el ve vücut hareketleri ile çiftlerin birbirlerinden ayrı bir şekilde dans etmesine olanak tanır. Dans rutininde verilen bu mola, dansçıların hem kendi bireyselliklerini ortaya koymalarını, hem de partnerlerinin stilini takdir etmelerini sağlar. Ayrıca gösterilerde bir ya da daha fazla çiftin ortak shine'ları senkron yapıldığında büyük bir görsel zenginlik sunar. "Shine"lar daha çok conga vuruşlarının hızlandığı ve güçlü bir şekilde duyulduğu yerlerde yapılır.

NEW YORK (NY) STİLİ SALSA

Temel adım olarak LA stili gibi mambo adımını kullanan ve hareketlerde LA'in çizgiselliğini barındıran New York stili pek çok mambo dansçısının yetiştiği New York'ta ortaya çıkmıştır. Bu stil yine mambo'dan gelen bir alışkanlıkla başlangıç adımı olarak bir barın ikinci vurusunu kullanmasıyla (1-ON-2) kendini belli eder. NY stili hem baylar hem de bayanlar için çok sayıda basit ama hızlı ve çoklu dönüşler içerir. NY stili diğerleri arasında belki de bayanı en çok öne çıkaran stildir.
Yapılan hareketlerin teknikliği rağmen izlendiğinde LA stiline göre çok daha akıcı, karmaşıklıktan uzak, temiz ve yumuşak gözüken bir stildir. Müziğin ilk vurusunu adımsız geçiren bu stil, dansçıda daha melodik ve zengin bir tat bırakır. Belki de bu sebeple NY stili dans edenler izleyenler için değil, sadece kendileri için dans ediyor gibi görünür.
"Shine" figürleri NY stilinin de temel öğelerinden olup dansçıların kendilerini sergilemesi için en uygun aralıklardır.

KÜBA STİLİ SALSA

Küba stili bilinen salsa türlerinin en eskidir denebilir. Salsa gibi köklerini Küba'dan alan bu tür, geleneksel Son, rumba ve orisha danslarının özelliklerini barındırır. Örneğin Küba stilinde görülen omuz silkeleme hareketi tipik bir rumba öğesidir. Bu stilde, diğer stillerin aksine erkeği ve erkek hareketlerinin baskınlığı ile göze çarpar. Temel adım olarak daha çok alternatif sistem Guapea (ters Mambo) adımını kullanır. Hareketler LA ve NY stillerindeki çizgisellik yerine daha yuvarlak hatlar üzerinde uygulanır.
Kübalılar dans ederken hızlı ve çoklu dönüşleri çok fazla kullanmazlar. Bunun yerine vücut hareketleri çok daha ön plandadır. Kübalı dansçıları izlediğinizde dansın afro-küban karakteri rahatlıkla görülebilir. Küba stili salsanın vücut duruşu diğer stillerden biraz farklıdır. Kübalı dansçılar biraz öne eğilerek ve dizleri öne doğru bükük şekilde dans eder. Ayrıca partnerler LA ve NY stillerine nazaran birbirlerine çok daha yakın pozisyondadır. Adımlar yine bu stillere göre çok daha küçüktür. Bu özellikleri ile yere daha yakın dans edildiğinden kalça hareketleri kendini çok rahatlıkla gösterir.
Kübalı dansçılar danslarını 1-ON-1 ya da 1-ON-2 diye gruplandırmazlar. Bunun yerine tempoyla birlikte ya da tempoya ters anlamında "a tiempo" ve "contra tiempo" terimlerini kullanırlar ya da "ezgiye göre dans etmek" ve "clave'e göre dans etmek" derler. Hızlı timba müzikleri "a tiempo" dans edilirken, yavaş son parçalarında "contra tiempo" dans ederler. Kübalı dansçılar kendilerini müziği oluşturan clave'e (müziğin her ölçüsünden kendini tekrarlayan 5 notalı ritmik doku) ya da bass, conga gibi tumbao'yu (Ölçünün 2. ve 4. vurularını belli eden ritim) çalan enstrümanlara göre ayarlarlar.
Perküsyonun ağırlıklı olduğu aralıklarda eşlerin birbirlerinden ayrılarak kendi hünerlerini sergilemeleri Küba stilinde de görülür. Dansın bu kısmındaki hareketler daha çok Africa tören danslarını çağrıştırır. Küba stili ayrıca pek çok çiftin birlikte dans ettiği "Rueda De Casino" ve bir erkeğin birden çok bayanı dans ettirdiği "Casino Suelta" türlerini de içinde barındırır.

MİAMİ (CASİNO) STİLİ SALSA

Küba'da insanların toplandığı meydanlara verilen Casino isminin 50'li yıllarda Havana'daki ünlü gece kulüpleri Casino Espanol veya Casino De Deportivo'dan geldiği söylenmektedir. Bu kulüpler o zamanın en ünlü salsa dansçılarının gelerek kendi aralarında küçük yarışmalar düzenledikleri, tüm hafta boyunca ortaya çıkarıp çalıştıkları figürleri birbirleri ile paylaştıkları mekanlardı. Bu dansçılar aman içinde türettikleri bu hareketlere kendilerine göre bir isim bulmaya başladılar. Bu eğlence mekanlarının kapanmasından sonra burada ortaya çıkan yapılan dans stiline Casino, bu stille dans edenlere de Casinero denmeye başladı.
Nesiller boyunca aktarılan bu dans 80'lerin başında kübalı göçmenler tarafından Güney Florida sahillerine taşınana kadar Küba dışında kimselerce bilinmiyordu. İlk yıllarda O Miami ve Miami Hilton'un içindeki Club Mystique'de görülmeye başlanan bu orijinal dans stili çember halinde de yapılabildiğinden çok ilgi çekmesine rağmen karmaşıklığı yüzünden kolayca yayılamadı. Ta ki Club Mystique'in sahipleri ilgiyi görüp her perşembe gecesi kulüplerinde bu dansın kurslarını vermeye başlayıncaya kadar... Radyo reklamları ve fısıltı gazetesi sayesinde bir anda tüm şehir bu dansı tanır oldu. Kısa zamanda casino salsanın ilk Miamili uygulayıcıları yeni hareketler türetip şehrin çeşitli yerlerinde stüdyolar açtılar ve televizyon programlarında bu stili tanıttılar. Amerika kıtasına ilk gelişinden sadece 10 yıl kadar sonra, 90'lara gelindiğinde miami stili çoktan dünyaya yayılmaya başlamıştı.
Aslında Miami stili salsa Küba stilinin modernleştirilmiş versiyonudur demek çok da yanlış olmaz. Temel adım olarak bazen Mambo; ama çoğunlukla Guepea kullanan bu stilde de hareketler yuvarlak hatlar taşır. Görsel olarak adım zenginliği kadar üst vücut kullanımı ve karmaşık kol hareketleri ön plana çıkar. Dönüşler ve kombinasyonlar dar bir alanda dans etmeyi mümkün kılacak şekildedir. Bazı kombinasyonlar o kadar uzundur ki, miami stilinde bir şarkıyı 3-4 kombinasyon yaparak bitirmeniz mümkündür.
Küba ve Miami stillerinde bazen dansçılar bazen Guepea'yı 3 ve 8. vurularda aksan adımları denilen yalancı adımlar ile yaparlar; adımlarını 1-2-4 ve 5-6-7'nci vurularda basarlar. "Tapping" olarak adlandırılan bu süsleme çeşitli hareket ve dönüşlere girişte dansa farklı bir tat verir. Tapping daha çok yavaş müziklerde ve sadece bazı adımlarda kullanılır.
Miami (Casino) ve Küba stilleri, yuvarlak yapılarından dolayı salsanın çember halinde dans edilmeye en uygun türleridir. Bugün dünya üzerinde bilinen Salsa Çemberi (Rueda De Casino) hareketleri, temellerini Küba stili salsadan alıyor olsa da hareketlerin çok büyük kısmı Casino stiline aittir.

MERENGUE

Merengue, Dominik Cumhuriyeti’nin yerel dansı olmakla beraber komşu ülke Haiti'nin de etkisinde kalmıştır. Dansın kökeninin iki popüler hikâyesi vardır: İlk hikâyeye göre bu dans zincirlenmiş olan kölelerin hareket edebilme arzusuyla yaptıkları davranışları konu alır. Diğer hikâye ise bu dansın ülkedeki bir devrim sırasında bacağından vurulan bir kahramanın eve dönüş partisinde yandaşlarının zıplayarak ve bir bacaklarını sürükleyerek yaptıkları hareketleri temsil ettiğini söyler.
Orijinal olarak Merengue çiftler hâlinde değil, bir çember hâlinde yapılır. Hızlı ayak hareketleri ve omuzların silkilme hareketi dansın karakterini oluşturur. Merengue, özellikle 19. yüzyıl ortalarında popüler hale gelmiştir.

BACHATA

ABD’deki Rap gibi Bachata da fakir ve dışlanmışların müziği olarak ortaya çıktı. Dominik Cumhuriyeti’nin varoşlarında ortaya çıkan Bachata, fakir Dominiklilerin, sosyal ve ekonomik dışlanmışlığını ve terk edilmişliğini yansıtır.
1960’ların başında Bachata romantik, gitara dayalı müziğin önemli bir alt kategorisi olarak ilk ortaya çıktığında dansa yönelik Küba Son’undan ve Guaracha’dan ayrılmaktaydı. İlerki yıllarda, müzisyenlerin Bachata ritimlerini hızlandırması ve dansçıların yeni bir dans adımı geliştirmesiyle, Bachata, aynı zamanda bir dans müziği olarak da kabul edilir oldu.

LA RUEDA DE CASINO

Salsa'nın en coşkulu uygulama şekli, şüphesiz bir Küba kökenli Salsa Tekerleği'dır. Bu tür özellikle 80'li yılların sonunda Amerika sahillerinde öylesine popülerlik kazanmıştır ki bugün Miami'de içerisinde rueda yapılmayan bir gece kulübü bulmak neredeyse imkansızdır.
İspanyolca'da "tekerlek" anlamına gelen "Rueda", 2 veya daha çok çiftin çember halinde bir araya gelerek yaptığı bir grup dansıdır. Rueda'ya katılan tüm çiftler, genellikle yine çemberdeki dansçılardan biri olan grup şefinin sıradaki figürü söylemesi ile aynı anda aynı küçük rutinleri uygular. Bu yönüyle dışarıdan bakıldığında zevkle izlenen senkron bir görüntü oluşturan Rueda De Casino, çemberdeki dansçıların sürekli uyanık ve hızlı olmasını gerektiririr. Bu rutinlerin bazılarında partnerlerin de değiştirilmesi; yani tekerleğin dönmesi, dansı daha da keyifli kılar. Yüksek müzik sesi olan ortamlarda dansçıların aralarında iletişim kurabilmeleri için hareketlerin çoğunun el işaretleri de vardır. Rueda yapılabilmesi iki çift yeterli olsa da ancak üç veya daha fazla çift olması yapılan hareketlerin tam manasıyla ortaya çıkmasını sağlar. Eğer katılımcı sayısı çok fazla ise iç içe iki rueda bile yapılabilir.
Salsa bir kişiyle fiziksel ve düşünsel olarak bir enerji bağı kurulan bir danstır. Rueda'da ise bu enerji tüm gruba yayılır. Figürleri pek çok dansçı ile gerçekleştirmek ve grup şefini takip etmek kişinin zamanlama yeteneğini geliştirir, onu dans boyunca zinde tutar ve figür repertuvarının gelişmesine yardımcı olur. Üstelik Rueda De Casino figürlerinin pek çoğu diğer 1-ON-1 stiller içinde de kullanılabilmektedir.
Rueda bir salsa stili değildir, Kübalılar tarafından verilmiş isminden de anlaşılacağı gibi bir "çember şeklinde yapılan grup dansı" tanımıdır. Tarih boyunca yerlilerin ve şehirlilerin çok farklı grup dansları yaptıkları bilinmektedir. Rueda De Casino'nun kökeni, 1950'lerde Küba'da Casino'larda Küba stili salsanın çember halinde dans edilmesine dayanmaktadır. Ancak türü Küba dışında çıkması 1980'lerin başında daha iyi bir hayat sürebilmek için Miami sahillerine göçen Kübalılar sayesinde olmuştur. Küba'da ortaya ilk çıkışından bu yana rueda çağrıları İspanyolca olarak öğrenilmiş ve öyle gelenekselleşmiştir.

Rueda De Casino yumuşak ve yuvarlak yapılarından dolayı daha çok Miami ve Küba stili salsa ile yapılmaktadır. Bu iki stildeki benzerlikler yanında Miami stili rueda daha teknik bir repertuvar gerektiren karmaşık kombinasyonları içinde barındırır. Bunun sebebi çok açıktır: Küba'da rueda geleneksel olarak yayılmakta ve öğrenilmektedir. Miami'de ise bu işin okulları vardır, insanlar yeni hareketler türetip bunları öğretmekte, seminerler vermektedir. Küba'da dans edilen ruedalar bu açıdan daha basit hareketlere dayanır; ama içerdiği zıplamalar, el çırpmalar, bağırışlar ve duruşlar ile çemberdeki istisnasız herkesin yüzünde bir gülümseme oluşturur. Zaten güzel bir ruedanın özelliği karmaşık figürler ve çok sayıdaki dönüşler değil; erkeğin bayanı gelen komutların hikayesini yansıtır biçimde yönlendirmesidir. Örneğin; "Dame otra" ("Bana başka bir bayan gönder!") "que esta no me gusta!" ("Çünkü şimdikinden pek hoşlanmadım!"); "Castíga La" ("Onu cezalandır!") "que se portó mal en la casa!" ("Çünkü bana evde kötü davranıyor!")... Rueda, asıl çeşnisini işte bu hikayelerin hareketlere yansımasından alır.
Tüm danslar gibi Rueda De Casino da durgun değil, sürekli gelişim ve kültürel etkileşim halindedir. Al Medio, Dile Que No, Adios, Enchufla gibi herkesçe bilinen çağrılar yanında Şili'de Entel Chile, Miami'de Balsero diye çağrılar duyulabilir. Entel'in Şili'deki en büyük telefon şirketi olduğunu bilmek bu hareketin el işaretinin neden telefonla konuşmak olduğunu açıklamaya yeter! Benzer şekilde bir tür tahta kayık olan Balsa kelimesinden türemiş olan Balseros elbette Miami'de ortaya çıkmıştır. Kübalıların 1950'lilerde buldukları bir harekete "Coca Cola" ismi vermesi düşünülebilir mi?
Rueda De Casino küçük partilerde, arkadaşlar arasında, salsa gecelerinde eğlence amaçlı yapılabildiği gibi; iki grup arasında ya da bir rueda içinde "Bilemeyen çıkar" yarışmaları da düzenlenebilir. Bu yarışmalarda erkeklerin grup şefini dikkatle takip etmeleri ve onun çağrısını yaptığı hareketleri bilmeleri önemlidir. Bir ruedaya dahil olmak için grup şefinin onayını almak gerekir. Bunu yapmaksızın ruedaya dahil olmuş bir çift, grup şefi tarafından onların bilmediği bir çağrı yapılarak rueda dışına alınabilir!

ARJANTİN TANGO

Afrika kökenli bir kelime olduğu düşünülen "Tango", "buluşma yeri" veya "özel yer" anlamına gelir. Ancak bu Tango'nun da Afrika kökenli olduğu anlamına gelmez. Küba'daki Habanera, İspanya'daki Contradanza ve Afrika-Arjantin kökenli bir dans olan Candombe, Tango'nun doğuşunda etkili olmuşlardır; ancak bu dansların hiçbirisi Tango'yu Milonga kadar etkilememiştir. Milonga "parti" veya "fiesta" demektir ve Milonga müziği canlı, heyecanlı ve neşelidir.

CHA CHA

Cha cha cha, içinde hızlı hareketler barındıran canlı ve dinamik bir Latin Amerikan dansıdır. Mambo ve Rhumba'nın bir sentezi olan bu dans, diğer danslara göre yeni olmasına karşın basit ve sade yapısından dolayı kısa zamanda popülerlik kazanmıştır. Bir pozisyon dansı olmasından dolayı küçük alanlarda rahatlıkla uygulanabilir. Çiftlerin kapalı ve açık tutuşta veya mesafeli olarak gerçekleştirebileceği figürleri vardır. İhtiraslı tarihi, bu dansı yaparken yaşatılması gereken duyguların başında gelir. Cha cha cha'nın pistteki genel karakteri asalet veya ciddiyet taşımaktansa; neşeli, sevinçli, biraz da yaramaz, muzır bir parti atmosferi içerir.

RUMBA

Rumba, yavaş tempolu, zor; ama eşsiz bir Latin Amerikan dansıdır. Çiftler arasındaki tutkuyu hareketlere yansıtır. Yavaş, kalp atışını andıran ritmi ve romantik müziği onun etkisini güçlendirir. Bir pozisyon dansı olmasından dolayı küçük alanlarda rahatlıkla uygulanabilir. Mesafeli olarak gerçekleştirilebilecek figürleri de olmasına karşın genellikle çiftlerin birbirlerine yakın etkileşimde oldukları hareketler çoğunluktadır.
Özünde Rumba karşı cinsi başta çıkarmayı anlatır. Bayan, erkeği etkilemek ve kışkırtmak için tüm cazibesini kullanarak dans eder, kıvrak kalça hareketleri kullanır. Buna karşılık erkek onunla ilgilendiğini göstermek için tüm bedeni ile müziği yaşar, koruyucu ve sahiplenici erkil karakteri ile bayanı kendine bağlı kılmaya, onun benliğinde kendine yer bulmaya çalışır. Fakat bu ihtiras yüklü tema her defasında erkeğin reddedilmesi ile son bulur. Denebilir ki, eğer Tango tutkunun dansıyla, Rumba da kuşkusuz aşkın dansıdır.
Sahnede Rumba'yı çekici kılan temel unsur bayandır, erkek dansıyla ilginin bayan üzerinde toplanmasına yardım eder. Rumba çoğunlukla az yetenekli dansçılar tarafından ihmal edilen güçlü bir müzik anlayışı ve teknik detaylara bağlılık gerektirir. Bu detaylar, güçlü bir denge ve bilek, diz ve kalça koordinasyonu sonucunda ortaya çıkar. Ancak düzenli bir eğitim ve çalışma sonucunda dansçılar Rumba'nın hak ettiği ruhu verebilirler.

SAMBA

Samba neşeli ve hızlı bir Latin Amerikan dansıdır. Dansın gerçek karakterini yakalayabilmek için hareketler karnaval atmosferindeki abartılı neşe hissedilerek yorumlanmalıdır. Her yıl düzenlenen Rio Karnavalı'nda sunulan Samba versiyonları, gelişmiş bir versiyon olan uluslararası Samba'dan farklıdır. Rio Karnavalı'nda Samba ferdî olarak uygulanırken, uluslararası versiyonda eşli olarak sunulur. Samba'nın pek çok figürü kalça hareketlerine dayanmakta olup bu kıvraklığa kolayca erişmek kolay değildir. Ancak bu hareketlerin yokluğunda Samba etkisini kaybetmektedir. Bu dansın doğasında yer alan sert adımlar ve yumuşak yükselme alçalmalar güçlü bir vücut dayanıklılığı ve esnekliği gerektirir. Günümüzde genellikle Samba'nın iki vuruşlu, basitleştirilmiş hâli kullanılmakta olup dansın eşit olmayan vuruşlar içeren orijinal hâli, yetenekli ve ileri seviye dansçılar tarafından tercih edilir.

JIVE

Jive, zarif, canlı ve enerjik olmayı gerektiren bir Latin Amerikan dansıdır. Oldukça hareketli olmasına karşın bir pozisyon dansı olmasından dolayı küçük bir hareket alanında uygulanabilir. Çiftlerin tutuş halinde gerçekleştirecekleri hareketler yanında pek çok solo figürleri vardır.
Uluslararası Latin Amerikan Dansları yarışmalarının beşinci ve son dansı olan Jive ile yarışmacılar hâlâ yorulmadıklarını, ilk anki enerjileri ile yarışmayı sürdürdüklerini gösterme şansı bulurlar.

PASO DOBLE

Paso Doble, zenci kültüründen gelmeyen tek Latin Amerikan dansıdır. Dansın kökleri İspanya'ya uzanır. "Paso Doble", "iki adım" anlamına gelir ve arenadaki boğa güreşçisinin ("torreador") hareketlerinin stilize edilmiş hâlidir. Bayan dansçı, hareketlere göre boğa ("el toro") ya da pelerin ("cappa") olarak kabul edilir. Paso Doble temiz ve canlı hareketler gerektirir, bu dansın ruhunu verebilmek için yavaş ve sakin hareketlerden kaçınılmalıdır. Fransızların standart danslarından biri olduğu için birçok popüler figürün Fransızca ismi vardır: Veronica, cloak, ronda, cross turn... Genellikle Latin dansları arasında en son öğrenilendir. Çünkü doğaçlamaya uygun olmayan yapısı, önceden belirlenmiş bir koreografiyi gerektirir. Bu da anlık yönetmeyi ve uygulamayı güçleştirir.